Bank wiedzy
Metody aktywizacji społeczeństwa w kierunku kształtowania prokonsumenckiej postawy na przykładzie Gminy Miasta Sanoka
Sanok położony jest w południowej części województwa podkarpackiego. Geograficznie obejmuje wschodni skraj Dołów Jasielsko-Sanockich oraz pasmo Gór Slonnych. Przez Sanok przepływa rzeka San. Znaczna część miasta (31%) znajduje się pod ochroną w formie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych, włączonego w Europejską Sieć Ekologiczną Natura 2000 Góry Słonne PLB 180003. Obszar gminy zajmuje powierzchnię 38 km2.
Sanok liczący 41 tys. mieszkańców zajmuje 9 miejsce w województwie po Rzeszowie, Stalowej Woli, Mielcu, Przemyślu, Tarnobrzegu, Dębicy, Krośnie i Jarosławiu. Należy do grupy miast średniej wielkości, liczących od 35 tys. do 50 tys. mieszkańców. Wskaźnik zaludnienia wynosi 1044 osoby na 1 km2.
Sanok jest miastem, w którym oprócz przemysłu i szerokiej gamy niewielkich firm usługowych i handlowych rozwijają się usługi turystyczne. Jak każde miasto w Polsce ma swoje problemy związane z gospodarką odpadami. Prawidłowe funkcjonowanie systemu gospodarki odpadami w mieście uzależnione jest przede wszystkim od uświadomienia i aktywności mieszkańców w segregację odpadów. Poziom wydajności wysegregowanych surowców wtórnych jest wypadkową świadomości mieszkańców i uwrażliwienia ich na problemy związane z gospodarką odpadami. Dopóki mieszkańcy nie będą świadomi faktu, że to od nich zależy ile wytworzymy odpadów i ile trafi na wysypisko, dopóty segregacja odpadów w Sanoku nie będzie opłacalna zarówno dla mieszkańców jak i nie będzie korzyści dla środowiska naturalnego.
Od roku 1995 na terenie miasta wdraża się system selektywnej zbiórki surowców wtórnych. Na osiedlach wielomieszkaniowych rozstawionych jest 50 gniazd pojemników ?Igloo". W skład gniazda wchodzi 4 pojemniki - na papier, szkło białe, szkło kolorowe, plastik i puszki aluminiowe.
Od roku 2001 na terenie zabudowy jednorodzinnej prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów bezpośrednio z gospodarstw domowych - tzw. ?zbiórka u źródła". W systemie tym surowce wtórne segreguje 680 gospodarstw domowych. Zbierane są one do kolorowych worków. Worki o pojemności 120l przeznaczone są do selektywnej zbiórki szkła, tworzyw sztucznych, metali, papieru i tektury oraz odpadów niebezpiecznych.
Odpady na terenach zabudowy wielorodzinnej, zbierane są do pojemników 1100l i kontenerów 6500l. Na terenach zabudowy jednorodzinnej gromadzenie odpadów odbywa się w pojemnikach o pojemności 110 dm3. W uzasadnionych przypadkach do zbierania zwiększonych ilości odpadów komunalnych, oprócz typowych pojemników, mogą być używane odpowiednio oznaczone worki, odpłatnie udostępnione przez podmiot uprawniony, z którym właściciel nieruchomości zawarł umowę na odbiór odpadów komunalnych.
Miasto Sanok posiada 275 kontenerów, 91 sztuk pojemników o pojemności 1100l, 3150 sztuk pojemników o pojemności 120l, rocznie zużywa średnio 30140 worków. Sanockie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. dysponuje sześcioma praso-kontenerami do transportu odpadów.
Odpady z pojemników i worków są powtórnie segregowane ręcznie na bazie SPGK Sp. z o.o. a następnie wywożone do recyklerów. Od podmiotów gospodarczych SPGK Sp. z o.o. odbiera makulaturę, głównie opakowaniową tekturę oraz folie. Zbiórka odpadów wielkogabarytowych w sposób zorganizowany odbywa się w systemie tzw. ?wystawki".
Czynne i bierne formy edukacji ekologicznej w Gminie miasta Sanoka
Kształtowanie prokonsumeckiej postawy poprzez edukację ekologiczną jest jednym z podstawowych działań prowadzonych przez Wydział Gospodarki Komunalnej, Lokalowej i Ochrony Środowiska w Urzędzie Miasta Sanoka. Podstawowe cele edukacji ekologicznej realizowane w gminie Miasta Sanoka opierały się na właściwym kształtowanie świadomości dzieci i młodzieży, poprzez stosowanie różnych form edukacji ekologicznej wobec zagrożeń środowiska naturalnego, wynikających z rosnącej ilości odpadów. Odbywające się od 4 lat prelekcje w 19 placówkach oświatowych przy udziale pracownika Wydziału Gospodarki Komunalnej, Lokalowej i Ochrony Środowiska i od 2 lat funkcjonariuszy Straży Miejskiej pozwoliły przybliżyć i spopularyzować prokonsumencką postawę tysiącom uczniów i nauczycielom.
Początki edukowania społeczeństwa sięgają 1995 roku, kiedy to rozpoczęto pilotażowy program selektywnej zbiórki odpadów, segregowanych poprzez zakup pojemników typu IGLOO. Zachęcenie społeczności lokalnej poprzez dzieci i ich rodziców, do włączenia się w realizację lokalnych programów gospodarki odpadami oraz ukształtowania umiejętności racjonalnego korzystania ze środowiska, odbywało się również poprzez wydanie w latach 2002- 2004 roku zeszytów edukacyjnych EKO-SANOK.
W ciągu ostatnich 14 lat Gmina Miasta Sanoka podjęła się szeregu inicjatyw o charakterze proekologicznym i prokonsumenckim, które to przyczyniły się do poprawy kondycji środowiska naturalnego i polepszenia życia mieszkańców miasta. Partnerami tych inicjatyw były najczęściej instytucje i placówki oświatowe Sanoka, ale także stowarzyszenia i instytucje z Polski oraz miasta partnerskie z krajów UE i Ukrainy.
Od kwietnia 2007r. realizowany jest projekt ?EKO-SANOK - zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców miasta" w ramach Funduszu Kapitału Początkowego. Realizacja projektu opierać się będzie o ścisłą współpracę polsko-norweską w zakresie wymiany doświadczeń, transferu wiedzy i dobrych praktyk dotyczących skutecznej promocji działań zwiększających świadomość społeczną w zakresie efektywnej zbiórki odpadów. Efektem tej współpracy jest również wspólne złożenie projektu do Norweskiego Mechanizmu Finansowego w zakresie szeroko pojętej edukacji ekologicznej z zakresu selektywnej zbiórki odpadów. Projekt ten uzyskał dofinansowanie i obecnie trwa jego realizacja.
Projekt ?EKO-SANOK zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców miasta" polega na edukacji społeczeństwa w zakresie gospodarki odpadami oraz wyrobieniu w nim właściwych zachowań dotyczących segregacji odpadów.
Celem akcji edukacyjnej jest maksymalne ograniczenie ilości niewysegregowanych odpadów, która trafi na składowisko. Efekty te zostaną osiągnięte poprzez właściwe kształtowanie świadomości dzieci i młodzieży w ramach zróżnicowanych form edukacji ekologicznej wobec zagrożeń środowiska naturalnego, wynikających z rosnącej ilości odpadów. Odbiorcami działań edukacyjnych będą przede wszystkim dzieci i młodzież sanockich placówek oświatowych. Ponadto projekt adresowany jest także do przedstawicieli zarządów spółdzielni mieszkaniowych, radnych dzielnic i innych środowisk, mających wpływ na zachęcanie społeczeństwa do prowadzenia segregacji odpadów ?u źródła" lub w zbiorczych punktach selektywnego gromadzenia surowców wtórnych.
Realizacja projektu ?EKO-SANOK zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców miasta" umożliwi podniesienie kwalifikacji osób zajmujących się edukacją ekologiczną oraz przyczyni się do powstania trwałych sieci współpracy, wymiany informacji i projektów. Działania edukacyjne wśród dzieci i młodzieży, a także wśród dorosłych przyczynią się do zmniejszenia ilości odpadów zmieszanych, przez co obniżą się koszty odbioru odpadów w Krośnie.
Edukację ekologiczną w szkołach prowadzić będą nauczyciele zaangażowani w realizację projektu, uprzednio przeszkoleni w zakresie organizacji systemu gospodarki odpadami przez trenerów - specjalistów w tej dziedzinie.
W ramach projektu planowane jest zorganizowanie 2 spotkań projektowych, w Inderoy, i w Sanoku. Spotkania projektowe będą prowadzić eksperci norwescy i krajowi, natomiast uczestnikami będą osoby zaangażowane w realizację projektu.
Pierwszym przedsięwzięciem skupiającym specjalistów z zakresu zbiórki surowców wtórnych oraz partnerów i beneficjenta projektu będzie seminarium otwierające projekt. Uczestnicy seminarium to grono eksperckie z zakresu gospodarki odpadami, mieszkańcy miasta, nauczyciele, przedstawiciele sanockich firm, spółdzielni mieszkaniowych i innych instytucji oraz lokalne media.
Realizacja założeń projektowych poprzez cykliczne spotkania informacyjno- szkoleniowe z radami dzielnic, administratorami budynków itd. pozwolą przybliżyć korzyści wynikające z segregacji.
Spotkania w formie zajęć pozalekcyjnych jako Zielone Szkoły, Eko-toury, Ekologiczny Piknik Rodzinny oraz Eko- plener malarski pozwolą na realizację czynnej, najbardziej efektywnej formy edukacji ekologicznej, docierającej do całych rodzin, choć odbiorcą bezpośrednim tych inicjatyw będą przede wszystkim dzieci i młodzież.
Wektorami efektywności działań proekologicznych i pro konsumenckich EKO-SANOKA będą także konkursy organizowane w ciągu 2 lat realizacji projektu.
Jako czynnik informacyjny posłużą lokalne mediae oraz strona projektu www.eko-sanok.pl, która zawiera adresy instytucji wdrażających formy edukacji ekologicznej, punkty odbioru odpadów, artykuły , bieżące informacje oraz inne opisane inicjatywy ekologiczne Miasta Sanoka, norweskiej Gminy Inderoy i Bieszczadzkiego Okręgu LOP.
Do najstarszych inicjatyw proekologicznych należy akcja Sprzątanie Świata. Ta cykliczna forma czynnej edukacji ekologicznej już od czternastu lat przyczynia się do poprawy stanu estetycznego terenów zielonych i ciągów pieszych ulic Sanoka. Organizatorem akcji jest Urząd Miasta Sanoka przy współuczestnictwie Zarządu Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody, szkolnych kół LOP oraz samorządów uczniowskich. Zebrane dane pozwalają przyjąć, że corocznie w akcji bierze udział średnio 3 tysiące uczniów sanockich szkół zbierając od 25 tys. do 70 tys. litrów odpadów.
Wprowadzone od 2008 r. worki przeznaczone do segregacji odpadów, pozwoliły dodatkowo sprawdzić w praktyce zaangażowanie uczniów w segregację odpadów oraz zaoszczędzić sporo czasu i pieniędzy, przy ponownym sortowaniu zebranych odpadów na bazie Sanockiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej SP z.o.o.
W ramach akcji w 2008r. udział wzięło 2936 osób z 9-ciu szkół podstawowych oraz 4-ch gimnazjów, oraz 5-ciu szkół ponadgimanazjalnych. Zebrano ponad 25 tys. litrów wysegregowanych odpadów.
W akcji sprzątania świata już od 2 lat udział biorą osadzeni w Areszcie Śledczym w Sanoku, którzy sprzątają niedostępne i niebezpieczne tereny położone na skarpie miejskiej.
Działalnością o charakterze proekologicznym prowadzoną cyklicznie przez ZHP w Sanoku jest Harcerska Ogólnopolska Akcja Ekologiczna ?FLOREK". W roku 2009 nastąpi XX jubileuszowa edycja. Zadania realizowane w ramach ?Florka" polegają na organizacji rajdów, wycieczek, referatów, gazetek szkolnych oraz szeregu innych inicjatyw na rzecz ochrony przyrody. Działania pozwalają na kształtowanie wrażliwość dzieci, młodzieży na ochronę środowiska naturalnego. Przykładowe zadania w roku 2007 i 2008roku to: ?Nie żyj na tej Ziemi jak ktoś obcy", ?Natura dla człowieka", ?Pracowity jak pszczółka", ?Śpiewać każdy może", ?Rower jest dobry dla wszystkich". Akcję kończy Zlot Harcerzy Ekologów w Myczkowcach w ośrodku ?Berdo". Podczas uroczystego apelu rozdawane są odznaki honorowe i rozstrzyga się wyniki współzawodnictwa drużyn .Łączna liczba uczestników akcji ?Florek" to ponad 200 osób w przedziale wiekowym 13 - 19 lat, opiekę nad nimi sprawują dorośli instruktorzy. Od 10 lat Gmina Miasta Sanoka finansuje nagrody rzeczowe w ramach akcji, pomagając młodym Sanoczanom zdobywać niezbędne umiejętności by dbać o środowisko.
Problem psich odchodów na skwerach, i trawnikach dotyczy każdego polskiego miasta. Irytujące zachowanie właścicieli czworonogów, polegające na bagatelizowaniu tego problemu stało się przyczynkiem imprezy masowej pod nazwą ?Sprzątajmy po swoim psie" zorganizowanej przez Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami, Oddział w Sanoku. Polegała na rozpropagowaniu prokonsumenckiej postawy właścicieli psów. W ramach akcji wykonano i rozdysponowano po wielu instytucjach zabawne plakaty, obrazujące ?psi problem". Impreza połączona z wystawą psów rasowych, skupiła ponad 800 osób, głównie właścicieli psów.
Od 2003 roku Gmina Miasta Sanoka jest współorganizatorem wielu międzyszkolnych konkursów o tematyce ekologicznej, do jakich należy, m.in. ?Zbierając baterie dbasz o swoje środowisko". Odbiorcami konkursu są szkoły podstawowe, gimnazja oraz szkoły ponadgimnazjalne. Ideą konkursu jest segregacja odpadów niebezpiecznych i ich unieszkodliwianie. Celem konkursu jest zbieranie przez dzieci i młodzież we wszystkich placówkach oświatowych zużytych baterii. Baterie bardzo negatywnie oddziałują na otaczające środowisko. Jedna bateria wyrzucona do ziemi zanieczyszcza około 1m3 gruntu. W ramach konkursu Urząd Miasta Sanoka wyposażył placówki oświatowe w pojemniki na baterie, które są następnie odbierane oraz przekazywane specjalistycznym firmom recyklingowym.
W 2008 r zebrano 2,5 t baterii, nagrodzono 10 szkół, w konkursie udział wzięło ponad 5000 uczestników. Urząd Miasta Sanoka ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej finansuje nagrody rzeczowe dla 10 szkół, mobilizując tym samym nauczycieli do wydajnej pracy w agitacji dzieci i młodzieży, do zbiórki odpadów niebezpiecznych, jakimi są właśnie baterie. W ciągu 6 lat trwania akcji w Sanoku pozyskano w ten sposób ponad 10 ton baterii.
Łącząc ideę dobrej zabawy z proekologiczną postawą Sanoczan spędzających noc sylwestrową na sanockim Rynku inicjatywa mająca na celu zlikwidowanie porozrzucanych przez świętujących butelek zorganizowano ?Sylwestrowy konkurs butelkowy". Z setek zebranych butelek po szampanie zawierających w środku dane właściciela losuje się trzy sztuki. Nagrody rzeczowe ufundowane są z Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej mobilizują nie tylko do kulturalnego zachowania się ale także do segregacji opakowań szklanych. Liczbę uczestników szacuje się na ponad 4 000 osób w przedziale wiekowym 18- 60 lat.
Konferencje i szkolenia jako bierne formy edukacji ekologicznej mają grono swych zwolenników w środowiskach nauczycieli, rad dzielnic, rady miasta powiatu, administratorów budynków, itp. Pozwalają one na wymianę doświadczeń i nawiązywanie kontaktów zmierzających do realizacji założeń gospodarki odpadami w gminie i powiecie.
Spotkaniem stron realizujących programy gospodarki odpadami w gminach była konferencja polsko- szwedzko-norweska. Odbyła się w roku 2006. Gościliśmy przedstawicieli miasta partnerskiego ze Szwecji Ostersund oraz z norweskiej gminy Inderoy. Konferencja z specjalistami z dziedziny ochrony środowiska oraz przedstawicielami z władz miasta Trondheim i Bergen pozwolił poznać system segregacji u doświadczonych europejskich partnerów. Konferencja zgromadziła 60 uczestników z Sanoka oraz gości ze Szwecji i Norwegii.
Konferencja zorganizowana przez Urząd Miasta Sanoka oraz Zarząd Okręgu Bieszczadzkiego LOP w ramach kampanii ?Śmieć i My" dotyczyła racjonalnej gospodarki odpadami. Uczestnikami konferencji byli przedstawiciele powiatów, gmin, rad miejskich, gminnych i dzielnic oraz przedstawiciele placówek oświatowych południowo-wschodniej Polski. W konferencji udział wzięli również przedstawiciele Arboretum Bolestraszyce, Zarządy Parków Krajobrazowych z Krosna i Przemyśla, kilkunastu przedstawicieli Nadleśnictw oraz dyrekcja Bieszczadzkiego Parku Narodowego.
Wśród prelegentów gościliśmy w Sanoku: przedstawicielkę Zarządu Głównego LOP w Warszawie Panią Lilianę Koziarską, koordynatora krajowego projektu, która przedstawiła założenia programowe projektu. Przedstawicielami organizacji samorządowych zajmujących się problemem recyklingu surowców wtórnych byli: Pan Stanisław Mękarski ze Stowarzyszenia Forum Opakowań Szklanych oraz Pan Jacek Wać z Fundacji Recal. Gościem specjalnym byli przedstawiciele Słowackiego Stowarzyszenia Obywatelskiego EKOSVINKA z Presova z osobą Pana Petera Kisiday'a jako prelegenta. Stowarzyszenie zaprezentowało swój nowatorski program segregacji odpadów zielonych i kompostowania. Jako ostatni wystąpił był Pan Prezes Sanockiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp z.o.o. w Sanoku Czesław Bartkowski, który przedstawił obecnym stan gospodarki odpadami w Sanoku. Patronat medialny nad konferencja objęły: ogólnopolski miesięcznik Przyroda Polska, samorządowa gazeta lokalna Tygodnik Sanocki oraz lokalna telewizja TV Sanok .
Projekt EKOSVINKA powstał przy współpracy Zarządu Okręgu Bieszczadzkiego Ligi Ochrony Przyrody w Sanoku oraz Stowarzyszenia Obywatelskiego ?EKOSVINKA", skupiającego 26 słowackich gmin w powiecie preszovskim. Projekt dotyczył segregacji odpadów organicznych pochodzących z gospodarstw rolnych oraz terenów zielonych. Słowacki beneficjent projektu prócz budowy 26 kompostowni w dolinie rzeki Svinki, zobowiązał się w ramach projektu przeszkolić swych pracowników w zakresie gospodarki odpadami organicznymi i produkcji kompostu. Polski partner projektu okręg Bieszczadzki LOP przeszkolił 63 osoby z zakresu gospodarki odpadami. Głównym założeniem i nadrzędną wartością projektu uznano usuwanie granic przy rozwiązywaniu problemów związanych z ochroną środowiska w rejonach przygranicznych.
Szkolenia kadr nauczycieli poprzez konferencje i kampanie informacyjne niejednokrotnie organizowane były przez Wydział Gospodarki Komunalnej, Lokalowej i Ochrony Środowiska w Sanoku. Jako przykład można podać Forum Edukacyjne Nauczycieli, pt. ?Rola edukacji przyrodniczo-ekologicznej w wychowaniu przedszkolnym i kształceniu zintegrowanym" pod honorowym patronatem Burmistrza Miasta Sanoka Wojciecha Blecharczyka, które odbyło się w dniu 18.11.2008 w Sali Herbowej Urzędu Miasta Sanoka. W szkoleniu udział wzięło ponad 80-ciu nauczycieli z powiatów sanockiego, leskiego oraz bieszczadzkiego. Podobne, choć mniejsze seminaria odbyły się w kwietniu i maju 2008 r. Miały za zadanie przygotować teoretycznie i praktycznie do prowadzenia zajęć za zakresu rozpoznawania rodzimych gatunków flory i fauny. Zajęcia odbywały się w sali edukacyjnej LOP przy ul. Kościuszki 12 w Sanoku. Szkolenia zorganizowano w ramach projektu ?Znam i Chronię".
W ramach programu Eko-Sanok pracownik Urzędu Miasta Sanoka, Wydziału Gospodarki Komunalnej, Lokalowej i Ochrony Środowiska przeprowadził we wszystkich placówkach oświatowych w Sanoku cykl wykładów poświęconych ochronie środowiska naturalnego i segregacji odpadów. Łączną liczbę odbiorców szacuje się na ponad 4 000 osób, z których 90% stanowią dzieci i młodzież, 10 % natomiast nauczyciele, opiekunowie, rodzice oraz studenci Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Prowadzone zajęcia warsztatowe poświęcone były tematyce szeroko pojętej gospodarki odpadami oraz zagrożeniom środowiska naturalnego, jakie niesie wzrastająca ilość odpadów. Młodzież poznała tematykę gospodarki odpadami poprzez wysłuchanie wykładu połączonego z prezentacją multimedialną oraz dyskusję. W warsztatach wykorzystywano środki dydaktyczne, takie jak: rzutniki, ekrany, prezentacje multimedialne, zdjęcia, plansze, ulotki, foliogramy i eksponaty itp.
Jedną z najbardziej poznawczych i aktywnych form edukacji ekologicznej związanej z gospodarką odpadami stanowi realizacja zajęć warsztatowych prowadzonych na terenie Sanockiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp z.o.o. przy ul. Jana Pawła II 51.
Prowadzone przez Przedsiębiorstwo zajęcia warsztatowe poświęcone będą tematyce związanej z gospodarką odpadami. Plan zajęć warsztatowych został zróżnicowany w zależności od grupy wiekowej dzieci i młodzieży i zawiera z prelekcję oraz wycieczkę po sortowni.
Edukacja ekologiczna w sanockich placówkach oświatowych
Szereg akcji o charakterze edukacyjnym podejmowała Szkoła Podstawowa nr 6 w Sanoku. Warto wspomnieć tu o ciekawej inicjatywie pod nazwą: ?Odpady- szukaj zysku w odzysku- co mogą zrobić małe dzieci". Celem tej akcji było zapoznanie uczniów klas pierwszych, drugich i trzecich z rodzajami i koniecznością sortowania odpadów wytwarzanych przez ludzi oraz wdrażanie świadomych działań zmierzających do ograniczenia ilości śmieci. Uświadomione o zagrożeniach wynikających z nadmiernego zaśmiecania środowiska dzieci podejmują się praktycznych działań na rzecz przyrody i otaczającego środowiska. Na praktyczną część działań edukacyjnych przedłożyły inicjowane przez nauczycieli zbiórki surowców wtórnych: baterii oraz puszek aluminiowych. Placówkę odwiedzili także ludzie zawodowo zajmujący się zagadnieniami z zakresu ochrony środowiska.
W Szkole Podstawowej nr 1 realizowano konkursy wiedzy ekologicznej z hasłem wiodącym ?Dzień Ziemi świętujemy na co dzień". Zorganizowano zbiórkę puszek aluminiowych, fundusze zdobyte ze sprzedaży tego surowca przeznaczano na doposażenie pracowni przyrodniczej. Szkoła brała udział w XII Ogólnopolskim Konkursie Ekologicznym ?Dbam o piękno mego Domu - Ziemi" zdobywając wyróżnienie na szczeblu centralnym. W roku szkolny 2008/09 organizowana jest zbiórka zużytych tonerów do drukarek.
W Gimnazjum nr 1 pod hasłem ?Segregujesz - Świat ratujesz" odbyło się spotkane klas. Jego celem spotkania było uświadomienie uczniom konieczności segregowania śmieci. Poprzez prezentacje multimedialne uczniowie zapoznali się z symbolami oznaczającymi produkty, które można używać jako surowce wtórne oraz dowiedzieli się jakie czynności należy wykonać przed wrzuceniem opakowania do kosza, aby surowce przygotować odpowiednio do kolejnego etapu, jakim jest segregacja wtórna odbywająca się w specjalnej sortowni.
W ramach konkursów realizowanych w Zespole Szkół nr 5. I. Łukasiewicza rozbudza się zainteresowania młodzieży, kształtuje wiedzę o środowisku przyrodniczym oraz uwrażliwia na piękno krajobrazu i wartości krajowych form ochrony przyrody. Do takich konkursów należą: Konkurs działań twórczych ?Nasz piękny, tajemniczy świat"- organizowany przez Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Sanoku oraz Olimpiada Wiedzy Ekologicznej. Olimpiada na etapie podstawowym odbywa się w szkole każdego roku. Bierze w niej udział 18 uczniów. Efektem jest większe zainteresowanie młodzieży problemami współczesnego świata, szersze rozbudzenie wśród młodzieży zainteresowań przyrodniczych.
Zespół Szkół nr 1 w Sanoku jest niewątpliwym liderem w działaniach edukacyjnych na rzecz ochrony środowiska naturalnego w Sanoku. Poprzez realizację zadań proekologicznych i prokonsumenckich kadra ZS nr 5 oraz uczniowie tej placówki angażują społeczność lokalną do działań na rzecz segregacji odpadów. Poprzez projekt ?Drugie życie elektrośmieci" pod patronatem Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym Uniwersytetu Warszawskiego, zebrano ponad 1 tonę zużytych odpadów elektrycznych i elektronicznych. Poprzez cykl wykładów przeprowadzonych w ramach projektu uczniowie zapoznali się z zasadami postępowania z odpadami. Zdobytą wiedzę z tego zakresu przekazywali w formie zajęć w Samorządowym Przedszkolu Publicznym nr 1 w Sanoku i Szkole Podstawowej nr 4 w Sanoku.
Kształtowanie świadomości ekologicznej i konsumenckiej w ZS nr 1 odbywało się również poprzez ogólnoświatowy, badawczy program edukacyjny pod patronatem Ministerstwa Edukacji Narodowej i Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie ?GLOBE- Global Learning and Observations to Benefit the Environment". Celem tego programu było podnoszenie umiejętności badawczych młodzieży w zakresie fizyki, chemii, biologii, geografii i matematyki oraz propagowanie naukowego podejścia do badania zjawisk przyrodniczych. Działania w trakcie projektu to badania hydrologiczne na rzece San: temperatura wody, przezroczystość, pH, przewodnictwo. Badania prowadzone są systematycznie od 2 grudnia 2005r. Realizuje je 10 uczniów, którzy wykonali 874 pomiary.
W realizacji Projekt ?Agenda 21" pod patronatem finansowym i merytorycznym NFOŚiGW w Warszawie, uczniowie i kadra nauczycielska ZS nr 5 realizowała cele ekologiczne z zakresu m.in.: wprowadzenia segregacji odpadów w szkole, badanie wpływu szkoły na środowisko, prawem UE dotyczącym ochrony środowiska.
Działania w ramach projektu to: pozyskanie pojemników do segregacji, prowadzenie ekologicznych warsztatów artystycznych, nawiązanie współpracy z instytucjami zajmującymi się stanem środowiska w Sanoku, przeprowadzenie wywiadów z pracownikami Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w Sanoku oraz udział 20 uczniów w Międzynarodowych Targach POLEKO w Poznaniu (2002 i 2006 rok).
Działania inwestycyjne na rzecz ochrony środowiska naturalnego
Likwidacja wyrobów azbestowych jest problemem wszystkich polskich samorządów. Krajowy Program Likwidowania azbestu obliguje gminy do usunięcia tych szkodliwych materiałów do roku 2032r. Od 2004 r. ze środków Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Gmina Miasta Sanoka pokrywa koszty wywozu i utylizacji wyrobów zawierających azbest przez specjalistyczną firmę z Tarnowa. Efektem rzeczowym tego przedsięwzięcia jest redukcja ilości wyrobów zawierających azbest w Gminie Miasta Sanoka. W roku 2008 usunięto rekordową ilość ponad 37 ton, jednakże średnio w skali roku z Sanoka znika około 10 ton.
Likwidacja instalacji amoniakalnej była przedsięwzięciem realizowanym dwuetapowo w roku 2005 i 2006. Łącznie zlikwidowano 33 ton amoniaku zgromadzonych na Torze Lodowym i sztucznym Lodowisku w Sanoku. Instalacja chłodząca z wykorzystaniem amoniaku była w Sanoku prawdziwym zagrożeniem, ponieważ w razie awarii uwolniony obłok tego związku mógł rozprzestrzenić się przy parametrach maksymalnych w promieniu 1,5km. Ta ?bomba ekologiczna" stanowiła realne zagrożenie dla życia i zdrowia około 10 tysięcy mieszkańców oraz prawdziwe źródło potencjalnego skażenia środowiska naturalnego.
W Gminie Miasta Sanoka prowadzona jest systematycznie termomodernizacja budynków szkół podstawowych i gimnazjów. Ocieplanie budynków i wymiana stolarki okiennej istotnie wpływają na ograniczenie zużycia ciepła a tym samym na zmniejszenie zużycia paliw energetycznych, co wiąże się z poprawą parametrów powietrza. Termomodernizacja budynków prowadzona jest również przez spółdzielnie mieszkaniowe i inne instytucje.
W roku 2001 zostało zamknięte i zrekultywowane wysypisko przy ul. Stróżowskiej. Obecnie odpady z terenów miasta wywożone są do składowiska odpadów w Krośnie a wcześniej do Młynów k. Radymna i Średniego Wielkiego w gminie Zagórz.
W ramach rewitalizacji najstarszej części miasta wyłączono z ruchu drogowego rynek miejski, udostępniając mieszkańcom i turystom areał wolny od spalin w centrum. Postępująca rewitalizacja Parku Miejskiego pozwoliła na realizację zabiegów pielęgnacyjnych w koronach ponad 3 tys. drzew, poprawiając ich stan zdrowotny i zwiększając tym samym bezpieczeństwo w parku poprzez likwidację posuszu w konarach i wycięcie martwych drzew. Zawieszono ponad 100 budek lęgowych dla ptaków śpiewających i drapieżnych oraz wybudowano przy pomocy środków pozabudżetowych scenę z wejściem od strony ul. Mickiewicza, platformę widokową w partiach szczytowych Góry Parkowej, wejście od ul. Kościuszki oraz wybrukowano ponad 2,5 km alejek.
Kształtowanie prokonsumenckiej postawy w Gminie Miasta Sanoka poprzez inicjatywy i akcje proekologiczne samorządu terytorialnego, placówek oświatowych i instytucji, od kilkunastu lat spotyka się z pozytywnym nastawieniem społeczeństwa. Poprzez informowanie Sanoczan o zagrożeniach środowiskowych i konieczności wprowadzania zmian na rzecz ochrony środowiska na terenie miasta panuje klimat przyjazny inwestycjom prokonsumenckim i proekologicznym. Bierne i czynne formy edukacyjne oraz budowle, konstrukcje i innowacje na rzecz ochrony środowiska naturalnego przyczyniły się do przyznania Sanokowi tytułu Gminy Przyjaznej Środowisku w latach 2005-2007 oraz Mecenasa Ekologii w roku 2008. Popierane przez Sanoczan inwestycje, dążące do poprawy stanu środowiska oraz zwiększenia walorów rekreacyjnych i turystycznych miasta, świadczą o dojrzałości lokalnej społeczności. Mieszkańcy świadomi wyzwań i problemów podejmują coraz to nowe idee, założenia i programy, dążące do poprawy jakości życia oraz walorów kulturowych i przyrodniczych miasta.
Bibliografia:
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Miasta Sanoka Sanok 2008
Program Gospodarki Odpadami dla Gminy Miasta Sanoka Sanok 2007
Piotr Kutiak ? Ekoregion nr 1/2006"
Raport z działalności Ligi Ochrony Przyrody Warszawa 2007
SilverCube s.c.